De Rechtbank Oost-Brabant heeft op 25 mei 2022 uitspraak gedaan over een vordering ex artikel 843a Rv door een schuldeiser van de nalatenschap.
Eiseres voert primair aan dat zij schuldeiser is van de nalatenschap van moeder.
Gedaagden hebben als erfgenamen-vereffenaars van de nalatenschap meegedeeld dat de nalatenschap van moeder negatief is, terwijl er bij het overlijden van vader een aanzienlijk vermogen was.
Eiseres voert subsidiair aan dat zij op grond van artikel 843a Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering (Rv) recht heeft op informatie.
Onder verwijzing naar het arrest van de Hoge Raad van 8 april 2016 (HR:2016:612) stelt eiseres dat een schuldeiser (zoals eiseres in dit geval) geen beroep toekomt op artikel 3:15j sub d BW, maar wel op voormeld artikel.
Eiseres heeft een rechtmatig belang bij het verkrijgen van de informatie om vast te stellen of moeder haar schuldeisers (kinderen van vader respectievelijk moeder) gelijk heeft behandeld.
In het geval zij dat niet heeft gedaan, stelt eiseres zich op het standpunt dat er paulianeus is gehandeld.
De weigerachtige houding van gedaagden roept in dit verband de nodige vragen op, aldus eiseres.
Eiseres stelt dat haar vordering voldoet aan de vereisten van artikel 843a Rv en wenst dat aan haar bankafschriften worden verstrekt, althans dat inzage wordt gegeven in die afschriften.
Erfrecht. Vordering ex artikel 843a Rv door een schuldeiser van de nalatenschap. Onttrekking van gelden uit nalatenschap? Langstlevende. Benadeling schuldeisers?
De rechter oordeelt als volgt.
Artikel 843a Rv verbindt vier cumulatieve voorwaarden aan de toewijsbaarheid van een vordering tot overlegging van (afschriften van) stukken:
(i) degene die de vordering instelt, dient daarbij op het moment dat hij dat doet een rechtmatig belang te hebben, (ii) het moet gaan om bepaalde bescheiden, (iii) aangaande een rechtsbetrekking waarin de eiser of zijn rechtsvoorganger partij is, waarbij (iiii) degene van wie de bescheiden worden gevraagd deze te zijner beschikking of onder zijn berusting moet hebben.
Artikel 843a Rv voorziet dan ook niet in een onbeperkt recht op inzage van bescheiden jegens degene die deze te zijner beschikking of onder zijn berusting heeft.
Het door eiseres gevorderde wordt tegen de achtergrond van deze voorwaarden als volgt beoordeeld.
Uit de considerans en de overige onderdelen van het testament van vader blijkt duidelijk de bedoeling van vader om de belangen van moeder voorop te stellen door haar na zijn overlijden ongestoord te laten voortleven.
Hij heeft haar daartoe ruime bevoegdheden toegekend om – indien gewenst – enig gerechtigde te worden van de goederen van zijn nalatenschap.
Zo heeft hij haar de testamentaire last opgelegd om de nalatenschap te verdelen als ware er een wettelijke verdeling en inhoudelijk overeenkomend met de wettelijke verdeling als bedoeld in artikel 4:13 BW.
De erfrechtelijke positie van de kinderen is daarbij ondergeschikt aan die van moeder, zijn langstlevende echtgenote.
Voor de rechtbank staat voorop dat het testament van vader moeder het recht gaf om in beginsel vrij te beschikken over de nalatenschap om ongestoord te kunnen voortleven na het overlijden van vader.
Dit betekent concreet dat moeder haar leven kon invullen zoals zij wenste en achteraf kan eiseres in beginsel niet eisen dat rekening en verantwoording dient te worden afgelegd met betrekking tot de leefwijze van moeder en het mogelijk daarmee gepaard gaande uitgavenpatroon.
Voormelde testamentaire bevoegdheid om vrij te kunnen beschikken over de nalatenschap wordt slechts begrensd bij misbruik van die bevoegdheid en in het geval in strijd wordt gehandeld met het bepaalde in artikel 3:45 BW.
Op grond van laatstgenoemde bepaling is een rechtshandeling vernietigbaar indien een schuldenaar bij het verrichten van een onverplichte rechtshandeling wist of behoorde te weten dat daarvan benadeling van een of meer schuldeisers in hun verhaalsmogelijkheden het gevolg zou zijn, waarbij het moet gaan om daadwerkelijke benadeling.
Het had op de weg van eiseres gelegen om zodanige feiten en omstandigheden te stellen en met al voorhanden bewijsmateriaal te onderbouwen, dat voldoende aannemelijk is dat moeder paulianeus heeft gehandeld.
Dat heeft zij nagelaten.
Namens eiseres is ter zitting opgemerkt dat er geen concrete aanwijzingen zijn dat van de zijde van moeder sprake is geweest van paulianeus handelen en is slechts gesteld dat er na het overlijden van vader een aanzienlijk vermogen is verdwenen en dat gedaagden in eerste instantie openheid van zaken wilden geven, maar daar op zijn teruggekomen.
Dat er onvoldoende vermogen resteert om de vordering van eiseres te voldoen, betekent nog niet dat sprake is van benadeling als gevolg van paulianeus handelen.
De enkele kans daarop acht de rechtbank – mede gelet op de grote beschikkingsvrijheid van moeder, zoals hiervoor is overwogen – onvoldoende om gedaagden te verplichten tot het overleggen van of om inzage te geven in de bankafschriften van moeder over de periode vanaf 2010 tot en met 2019.
Eiseres vordert feitelijk overlegging van een groot aantal bankafschriften, waarbij zij zich voorstelt dat het bestuderen daarvan duidelijkheid zal geven over mogelijk paulianeus handelen van moeder.
Artikel 843a Rv vormt echter geen blanco cheque om met het oog daarop onbeperkt en over een periode van jaren bankafschriften op te vragen.
De vordering van eiseres neigt naar een zogeheten fishing expedition en daar is de regeling van artikel 843a Rv niet voor bedoeld.
Gezien het voorgaande is de vordering van eiseres niet toewijsbaar op grond van artikel 843a Rv.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat kindsdeel over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat kindsdeel op 020-3980150.
Wilt u meer weten over het kindsdeel, bezoek dan onze website over het kindsdeel. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.