De Gerechtshof Den Haag heeft onlangs uitspraak gedaan over de vraag of de langstlevende bevoegd was om de woning te verkopen in verband met een afgegeven ruimschoots voldoende verklaring door de executeur.
De koper is van mening dat de rechtbank had dienen te oordelen dat echtgenote erflater beschikkingsbevoegd was om aan koper 1 te verkopen en te leveren het onroerend goed.
Door koper is onder meer gesteld: a) ingevolge art 4:149 lid 1 sub d BW eindigt de taak van een executeur wanneer de nalatenschap moet worden vereffend b) een nalatenschap behoeft niet te worden vereffend als er een executeur is benoemd die bevoegd is de opeisbare schulden en legaten te voldoen en ingeval de executeur kan aantonen dat de goederen van de nalatenschap ruimschoots toereikend zijn om alle schulden van de nalatenschap te voldoen.
Art 4:202 lid 1 sub a BW eindigt met de zinsnede: “geschillen dienaangaande worden door de kantonrechter beslist”, c) als er door een daartoe bevoegde executeur een ruimschoots voldoende verklaring wordt afgelegd blijft de executeur in functie d) als gevolg van de afgelegde ruimschoots voldoende verklaring behoefde er niet te worden vereffend.
Na het afleggen van deze verklaring heeft de echtgenote van erflater op grond van de wettelijke verdeling van rechtswege de goederen van de nalatenschap verkregen.
In zijn memorie van grieven stelt koper 2 dat ondanks het feit dat echtgenote erflater de nalatenschap van erflater beneficiair heeft aanvaard haar taak als executeur niet is geëindigd.
Door vereffenaar is gemotiveerd verweer gevoerd.
Gedurende de executele dan wel vereffening zijn de erfgenamen in beginsel pro se beschikkingsonbevoegd.
Echtgenote erflater was in hoedanigheid van langstlevende echtgenoot gedurende de vereffening niet zelfstandig bevoegd over de nalatenschap te beschikken.
Door haar beneficiaire aanvaarding van de nalatenschap op 7 juli 2017, heeft de echtgenote van erflater zelf bewerkstelligd dat de gezamenlijke erfgenamen-vereffenaars bevoegd zijn geworden en echtgenote erflater niet langer met uitsluiting van de kinderen bevoegd was tot de goederen van de nalatenschap.
Pas na het einde van de vereffening en afgifte van het overschot (artikel 4:226 BW) zou echtgenote erflater pro se, als langstlevende echtgenoot, weer beschikkingsbevoegd worden.
Erfrecht. Wettelijke verdeling. Beschikkingsbevoegdheid van de langstlevende. Ruimschoots voldoende verklaring. Executele. Intrekking van de verklaring? Koop van een woning.
De rechter oordeelt als volgt.
Een aanvankelijk positieve nalatenschap kan negatief worden en een negatieve nalatenschap kan positief worden.
Een ruimschoots voldoende verklaring kan door de executeur worden ingetrokken indien hem of haar feiten bekend worden dat er onvoldoende activa zijn om de schulden te voldoen.
Door de echtgenote van erflater maar ook door de vereffenaar is de ruimschoots voldoende verklaring niet ingetrokken.
Volgens Perrick blijven handelingen die de executeur heeft verricht over de periode tot de intrekking rechtsgeldig (Asser/Perrick 4 2021/603).
Vast staat dat door echtgenote erflater de ruimschoots toereikend verklaring is afgelegd en dat op basis hiervan door de notaris een verklaring van erfrecht is opgemaakt.
Nu echtgenote erflater de verklaring wel heeft afgelegd, ook al was dit naar het oordeel van de rechtbank onjuist, rijst de vraag of echtgenote erflater executeur is geworden en gebleven.
Als echtgenote erflater verklaart dat het vermogen van de nalatenschap ruimschoots toereikend is om alle schulden te kunnen voldoen, zonder voldoende inzicht daarin te hebben, dan ontstaan voor echtgenote erflater aansprakelijkheidsrisico’s in de zin van art. 4:184 lid 2 letter d BW (zie ‘Het belang van de ruimschoots voldoende-verklaring’, T. Mellema-Kranenburg, JBN 2016, 31 en Executele (diss. Nijmegen), B. Schols, Deventer, Kluwer 2007, pagina 303 en K.B. van den Berg en A.H.G. Wilod Versprille, De executeur, de ruimschoots toereikend verklaring en de beneficiaire aanvaarding WPNR 2017/7138.).
Hieruit volgt dat zodra de ruimschoots toereikend verklaring is afgelegd en zolang deze niet is ingetrokken, de executeur in functie is en de door de executeur verrichte handelingen in beginsel rechtsgeldig zijn.
De opvatting dat, als op enig moment komt vast te staan dat de executeur de verklaring niet of niet langer kan afleggen, deze met terugwerkende kracht tot de datum van beneficiaire aanvaarding, niet in functie was, volgt het hof niet.
De executeur, die overeenkomstig het bepaalde in artikel 4:199 lid 2 BW aan de kantonrechter heeft gemeld dat het saldo van de nalatenschap negatief dreigt te worden, verliest zijn bevoegdheid evenmin met terugwerkende kracht.
Een andere opvatting zou ertoe leiden dat na het afleggen van de ruimschoots toereikend verklaring een derde zich ervan dient te vergewissen of de executeur al dan niet terecht de ruimschoots toereikend verklaring heeft afgelegd dan wel deze op een later moment na het afleggen van de verklaring nog steeds zou kunnen afleggen: voor een executeur zou dan in het rechtsverkeer geen rol meer weggelegd zijn.
Het hof is dan ook van oordeel dat echtgenote erflater executeur werd en bleef in de nalatenschap van erflater en dat haar taak is beëindigd per de datum van de benoeming van de vereffenaar als vereffenaar.
Het oordeel van de rechtbank waarmee vast kwam te staan dat echtgenote erflater onjuist de ruimschoots toereikend verklaring aflegde, is van een latere datum.
Daarmee was zij bevoegd de onroerende zaak aan de koper te leveren op 7 mei 2019 en daarmee staat dus ook vast dat de koper een recht van eerste hypotheek kon vestigen op het onroerend goed.
En voorts staat daarmee vast dat de koper een deel van het perceel grond kon door verkopen aan derden.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat kindsdeel over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat kindsdeel op 020-3980150.
Wilt u meer weten over het kindsdeel, bezoek dan onze website over het kindsdeel. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.