Van onze advocaat kindsdeel. De Rechtbank Noord-Nederland heeft enige tijd geleden uitspraak gedaan over de vraag of rekening en verantwoording diende te worden afgelegd over het beheer van een nalatenschap.

Partijen zijn de kinderen en erfgenamen van vader en moeder.

Bij testament van 3 mei 1990 heeft de vader aan de moeder gelegateerd het levenslang recht van vruchtgebruik van zijn gehele nalatenschap.

Bij testament heeft de moeder haar vier kinderen benoemd tot haar enige erfgenamen, gezamenlijk en voor gelijke delen. Partijen hebben de nalatenschap zuiver aanvaard.

De overige erfgenamen hebben gedaagde als erfgenaam een volmacht gegeven, inhoudende de bevoegdheid om de erfgenamen te vertegenwoordigen bij het beheer van de nalatenschap van moeder.

De erfgenaam heeft, na te zijn gevolmachtigd, een bedrag van € 100.000,00 overgeboekt van de ervenrekening naar een op zijn naam gestelde rekening en op 15 september 2013 een bedrag van € 50.000,00, in beide gevallen met de vermelding “lening erven”.

De erfgenamen verlangen onder meer dat gedaagde als erfgenaam rekening en verantwoording zal afleggen over het door hem als gevolmachtigde gevoerde beheer.

Als grond hiervoor voeren de erfgenamen aan dat gedaagde verzuimd heeft inzicht te verschaffen in het verloop van het vermogen van erflaatster na haar overlijden en over zijn beheer als gevolmachtigde.

Weliswaar is het hele bezit per 25 maart 2012 beschreven, maar geen inzicht is verschaft in de door de boedel ontvangen opbrengsten ter zake van rente en dividenden en uit de verkoop van aandelen. Evenmin is inzicht verschaft in de ten laste van de boedel gebrachte kosten.

Daarbij speelt dat de erfgenaam zonder daartoe als beheerder bevoegd te zijn geweest gelden tot een totaalbedrag van € 150.000,00 heeft overgeboekt naar een privé rekening.

De erfgenaam is van mening dat de overige erfgenamen onvoldoende heeft onderbouwd waarom zij belang hebben bij de vordering tot het afleggen van rekening en verantwoording. De overige erfgenamen kennen immers de waarde van de effectenportefeuille per 25 maart 2012 ad € 178.046,00 en heeft aangegeven dat van die waarde kan worden uitgegaan.

De erfgenaam heeft na genoemde datum de effecten te gelde gemaakt en vermag, nu overeenstemming bestaat over de waarde, niet in te zien welk belang de overige erfgenamen nog hebben bij een afschrift van het effectendepot.

Het saldo van alle bankrekeningen tezamen bedroeg volgens de erfgenaam € 62.298,00. Hij verwijst hierbij naar het overzicht van 7 augustus 2013, gemaakt met het oog op de aangifte erfbelasting betreffende de nalatenschap van erflaatster.

Hieruit blijkt voldoende, aldus de advocaat van de erfgenaam, wat er op de bankrekeningen stond op het moment van overlijden en wat de waarde van de effecten was.

Op genoemd saldo dient ter zake van kosten een bedrag van € 23.686,96 (ofwel € 16.828,00 aan successierechten, € 6.377,00 aan overlijdenskosten en € 481,96 aan notariskosten) in mindering te worden gebracht en van het resterende bedrag van € 38.611,00 is inmiddels al een bedrag van € 37.813,32 aan partijen uitgekeerd – in die zin dat elk van hen 1/4de deel daarvan, ofwel € 9.453,33, heeft ontvangen – , terwijl de rest van het saldo, van afgerond € 800,00, volgens hem moeten worden aangemerkt als kosten van beheer. Het ontgaat de erfgenaam waarom de overige erfgenamen nog belang zou hebben bij de meest recente banksaldi.

De erfgenaam betwist dat hij niet bevoegd zou zijn geweest om voormeld bedrag van € 150.000,00 op een privé rekening te zetten en wijst erop dat dit geld steeds beschikbaar is gebleven.

Afleggen van rekening en verantwoording? Moment van waardering goederen van de nalatenschap.

De rechter oordeelt als volgt.

De rechter overweegt dat gedaagde als deelgenoot die voor de overige deelgenoten het beheer heeft gevoerd op grond van artikel 3:173 BW gehouden is jaarlijks en in ieder geval bij het einde van zijn beheer rekening en verantwoording te doen wanneer een deelgenoot dat vordert, zoals thans gedaan is door de overige deelgenoten als erfgenamen.

Een dergelijke vordering behoeft geen bijzondere onderbouwing, zodat de erfgenaam ten onrechte klaagt over het ontbreken daarvan.

De rechter deelt verder niet de mening van de erfgenaam dat hij niet meer inzicht zou hoeven te verschaffen dan hij tot nu toe heeft gedaan.

Zo mag bijvoorbeeld duidelijk zijn dat in het kader van de verdeling niet de waarde van de effecten ten tijde van het overlijden relevant is, maar de waarde ten tijde van de verdeling, althans de waarde ten tijde van de tegeldemaking.

Evenzo is uiteraard relevant of er na het overlijden nog dividenden zijn genoten. Niettemin heeft de erfgenaam hierover, ondanks verzoeken van de overige erfgenamen, geen inzicht verschaft aan de hand van bewijsstukken. Ook heeft hij verzuimd, ondanks verzoek daartoe en anders dan op zijn weg lag, om bewijsstukken of bankafschriften over te leggen, waaruit volledig het verloop van de bankrekeningen over de periode vanaf het overlijden tot heden blijkt.

Het door de overige erfgenamen gevorderde zal dan ook worden toegewezen.

Zonder een behoorlijke rekening en verantwoording, onderbouwd met bewijsstukken of bankafschriften, is in ieder geval niet duidelijk welke waarde moet worden gehanteerd op het moment dat de verdeling plaatsvindt.

Daarbij neemt de rechter in aanmerking dat met name in verband met het ontbreken van een rekening en verantwoording verschil van mening bestaat over de saldi van de bankrekeningen en de waarde van de effecten.

Verder is zonder een rekening en verantwoording als bedoeld niet goed in te schatten hoe de door erfgenaam gedane overschrijvingen van in totaal € 150.000,00 naar een privé rekening moeten worden gewaardeerd. Wat betreft dit laatste vindt de rechter overigens geen aanleiding om er op voorhand vanuit te gaan dat de erfgenaam voormeld bedrag niet steeds beschikbaar heeft gehouden, zoals hij stelt, ook al heeft hij genoemde overschrijvingen gedaan, ongeacht de vraag of hij daartoe als gevolmachtigde gerechtigd was.

Naar het oordeel van de rechtbank verdraagt vaststelling van de verdeling, zoals gevorderd, zich niet met de thans uit te spreken veroordeling van de erfgenaam om rekening en verantwoording af te leggen nu juist mede uit die nog op te maken rekening en verantwoording, in het bijzonder ook uit de door erfgenaam daarbij over te leggen bewijsstukken of bankafschriften, de te verdelen waarde nog moet blijken.

Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.

Heeft u een vraag over de verdeling van een nalatenschap, over het kindsdeel of over de legitieme, over het beheer van een nalatenschap en het afleggen van rekening en verantwoording in het erfrecht, belt u dan gerust onze advocaat kindsdeel op 020-3980150.