Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft onlangs uitspraak gedaan over de verdeling van een nalatenschap door de rechter.
Partijen zijn familie van elkaar.
In deze procedure gaat het om de afwikkeling van de nalatenschappen van de A (hierna: vader) en B (hierna: moeder).
De rechtbank heeft de waarde van de nalatenschap van vader en de vorderingsrechten op moeder uit hoofde van de ouderlijke boedelverdeling als bedoeld in het testament van vader bepaald en de omvang en de verdeling van de nalatenschap van moeder vastgesteld.
Appellante is het niet eens met enkele beslissingen van de rechtbank ten aanzien van de nalatenschap van moeder, met name waar het betreft de vaststelling van een aantal vorderingen van geïntimeerde op de nalatenschap van moeder en de wijze waarop de rechtbank de verdeling heeft vastgesteld.
Erfrecht. Ouderlijke boedelverdeling. Verdeling. Vaststelling van de verdeling door de rechter. Deelgenoten. Schuldeisers van de nalatenschap. Schulden van de nalatenschap.
De rechter oordeelt als volgt.
In artikel 3:185 lid 1 BW is bepaald dat, voor zover de deelgenoten en zij wier medewerking vereist is, over een verdeling niet tot overeenstemming kunnen komen, de rechter op vordering van de meest gerede partij de wijze van verdeling gelast of zelf de verdeling vast stelt, rekening houdende naar billijkheid zowel met de belangen van partijen als met het algemeen belang.
Ingevolge het tweede lid, sub a en b, van artikel 3:185 BW komen als wijzen van verdeling daarbij onder meer in aanmerking toedeling van een gedeelte van het goed aan ieder der deelgenoten en overbedeling van een of meer deelgenoten tegen vergoeding van de overwaarde.
De rechter is volgens vaste rechtspraak niet gebonden aan hetgeen partijen ter zake over en weer hebben verzocht en behoeft niet expliciet in te gaan op hetgeen partijen aanvoeren.
In artikel 3:184 lid 1 BW is neergelegd dat ieder der deelgenoten bij een verdeling kan verlangen dat op het aandeel van een andere deelgenoot wordt toegerekend hetgeen deze aan de gemeenschap schuldig is.
Ook al is de rechter in principe niet gebonden aan hetgeen door partijen als wijze van verdeling wordt voorgesteld, met appellante stelt het hof vast dat de door de rechtbank gelaste wijze van verdeling in de specifieke omstandigheden van dit geval tot een impasse leidt.
Geïntimeerde heeft immers aangegeven het bedrag niet (in een keer) te kunnen voldoen, zodat de verdeling niet op de door de rechtbank gelaste wijze kan worden uitgevoerd en evenmin door partijen kan worden afgedwongen, mede omdat een executoriale titel ontbreekt.
De door appellante voorgestelde wijze van verdeling kan om een aantal redenen echter evenmin worden gelast.
Zij vordert in het kader van de verdeling namelijk onder meer veroordeling van geïntimeerde 2 om aan geïntimeerde 3 – geen deelgenoot in de nalatenschap van moeder waarvan verdeling wordt gevorderd – de (na uitbetaling van het saldo van de ervenrekening resterende) vordering uit hoofde van de ouderlijke boedelverdeling te voldoen en daarvoor ontbreekt een grondslag.
Geïntimeerde 3 is een schuldeiser van de nalatenschap van moeder.
Anders dan het geval is bij vorderingen van deelgenoten in een gemeenschap op een andere deelgenoot, kan zijn vordering derhalve niet op de voet van de art. 3:184 BW en 3:185 BW in de verdeling van de gemeenschap worden betrokken op de wijze zoals appellante heeft gevorderd.
Daar komt bij dat verdeling wordt gevorderd van een nalatenschap die door één of meer erfgenamen beneficiair is aanvaard, terwijl de vereffening nog niet is voltooid.
Mede gelet op de door de Hoge Raad in het arrest van 19 mei 2017, HR:2017:939, geformuleerde uitgangspunten, dient het hof te onderzoeken op welke wijze kan worden verdeeld terwijl voldoende rekening wordt gehouden met de schuldeisers van de nalatenschap.
Gesteld noch gebleken is dat er andere (externe) schuldeisers zijn dan de deelgenoten en geïntimeerde 3, ieder voor wat betreft hun vordering uit hoofde van de ouderlijke boedelverdeling als bedoeld in het testament van vader.
Voor zover de deelgenoten in de nalatenschap schuldeisers van de nalatenschap zijn, bestaat de mogelijkheid dat hun aanspraken worden betrokken in de verdeling, maar dat geldt dus niet voor de vordering van geïntimeerde 3.
Het hof kan de verdeling gelasten op een wijze die de positie van geïntimeerde 3 als schuldeiser waarborgt, namelijk onder de voorwaarde dat eerst zijn vordering wordt voldaan uit het aanwezige banksaldo, waarna verdeling van de nalatenschap kan plaats vinden.
Tot slot vordert appellante toedeling aan geïntimeerde 2 van de schulden van de nalatenschap uit hoofde van de ouderlijke boedelverdeling op grond van het testament van vader aan appellante, geïntimeerde 6 en geïntimeerde 1, en vervolgens betaling van die vorderingen door geïntimeerde 2 aan hen als schuldeisers.
Op grond van artikel 3:179 lid 3 BW jo de artikelen 6:155 tot en met 6:159 BW is voor deze toedeling toestemming van de schuldeisers nodig.
De inleidende dagvaarding waarin dit al zo werd gevorderd is door appellante en geïntimeerde 1 aangebracht, zodat de toestemming daarin besloten ligt.
Geïntimeerde 6 heeft tijdens de mondelinge behandeling bij de rechtbank op 17 november 2022 aangegeven in te kunnen stemmen met de door appellante en geïntimeerde 1 ingestelde vorderingen op dit onderdeel, zodat ook hij wordt geacht toestemming te hebben gegeven.
Appellante kan echter niet ook namens hen vorderen dat geïntimeerde 2 wordt veroordeeld tot betaling van de schulden aan hen in privé, zodat de vordering in zoverre niet kan worden toegewezen.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat kindsdeel over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat kindsdeel op 020-3980150.
Wilt u meer weten over het kindsdeel, bezoek dan onze website over het kindsdeel. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.