De Rechtbank Overijssel heeft onlangs uitspraak gedaan over de bevoegdheid van de langstlevende tot het doen van schenkingen bij een tweetrapsmaking in een testament.
Deze zaak gaat (kort gezegd) over twee nalatenschappen, over die van vader en die van moeder van eiseressen.
Moeder heeft in haar testament aan vader gelegateerd, in plaats van zijn erfdeel bij versterf, het levenslange vruchtgebruik van de gehele nalatenschap van moeder.
Vader heeft in zijn testament een tweetrapsmaking opgenomen waarbij hij – kort gezegd – gedaagde tot enige erfgename heeft benoemd en heeft bepaald dat eiseressen pas erven van erflater op het moment dat gedaagde is overleden.
Eiseressen beogen met hun vorderingen onder andere (meer) duidelijkheid te verkrijgen over de omvang en de samenstelling van het vermogen van hun vader dat hij heeft nagelaten, zodat te zijner tijd, bij overlijden van gedaagde, duidelijk is wat zij als opvolgend erfgenamen (‘verwachters’) in de nalatenschap van hun vader alsnog in ontvangst kunnen nemen en wat toebehoort aan het (afgescheiden) vermogen van gedaagde.
Ook willen eiseressen dat, nu hun vader is overleden, hun (opeisbare) erfdeel in de nalatenschap van moeder wordt vastgesteld en wordt betaald door gedaagde.
Erfrecht. Tweetrapsmaking. Levenslang vruchtgebruik. Bezwaard vermogen. Bevoegdheid tot het doen van een schenking. Gebruikelijke kleine schenkingen. Schadevergoeding.
De rechter oordeelt als volgt.
Een specifieke bepaling over schenken ontbreekt in het testament van erflater.
Dat betekent dat gedaagde niet bevoegd is andere dan gebruikelijke kleine schenkingen te doen ten laste van het bezwaarde vermogen.
Gelet op hetgeen in de stukken en ter zitting naar voren is gekomen zijn de verhoudingen die erflater in zijn uiterste wil kennelijk wilde regelen dat gedaagde zolang zij leefde over het door erflater aan haar nagelaten vermogen kan beschikken en daarop ook mocht interen en dat na haar overlijden hetgeen dan nog van zijn vermogen resteerde voor zijn twee nog in leven zijnde kinderen was.
De rechtbank neemt dan ook tot uitgangspunt dat de bepalingen ten aanzien van de tweetrapsmaking zo moeten worden uitgelegd dat gedaagde bevoegd was de goederen van de nalatenschap te gebruiken, de vruchten daarvan te genieten, deze goederen te vervreemden en te verteren, waarbij het doen van gebruikelijke kleine giften is toegestaan.
Gedaagde heeft in de maanden maart en mei 2022 bedragen van telkens € 1.000,00 – en in totaal een bedrag van € 15.000,00 – geschonken aan haar kinderen en kleinkinderen.
Naar het oordeel van de rechtbank kunnen deze bedragen niet worden aangemerkt als gebruikelijke én kleine giften.
Ter zitting van 6 juni 2023 hebben beide partijen verklaard dat er geen schenkingstraditie bestond in de familie.
Daarnaast zijn bedragen van telkens € 1.000,00, laat staan de bedragen bij elkaar opgeteld ter hoogte van € 15.000,00, in zijn algemeenheid, naar het oordeel van de rechtbank niet aan te merken als kleine, niet bovenmatige, bedragen.
Onweersproken is overigens dat het saldo van de bankrekening waarvan de schenkingen zijn gedaan behoorde tot het vermogen van erflater.
Eiseressen hebben immers onbetwist gesteld dat na de zitting van 28 maart 2023 tijdens de bespreking met de accountant duidelijk is geworden dat al het vermogen, met uitzondering van een kleine € 6.000,00, van erflater afkomstig is.
Nu gedaagde naar het oordeel van de rechtbank niet bevoegd was deze schenkingen te doen, zij was immers slechts beperkt tot het doen van gebruikelijke en kleine giften, is zij schadeplichtig wat de geschonken bedragen betreft.
Gedaagde dient deze bedragen terug te betalen aan de nalatenschap van vader en niet aan de ervenrekening zoals eiseressen hebben gevorderd.
Wilt u de gehele uitspraak bekijken? Klik dan hier.
Heeft u een vraag aan onze advocaat kindsdeel over de vereffening of verdeling van een erfenis, over de uitleg van een testament of over de nietigheid van een testament, over de taken en bevoegdheden van de executeur, over het kindsdeel of over de legitieme, belt u dan gerust onze advocaat kindsdeel op 020-3980150.
Wilt u meer weten over het kindsdeel, bezoek dan onze website over het kindsdeel. Klik dan hier.
Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan onze website van ons advocatenkantoor. Klik dan hier.